Directeurs kleuter- en basisscholen trekken aan noodrem

Donderdag 7 juni 2012 werd in de Commissie Onderwijs van het Vlaams Parlement het 'decreet betreffende de invoering van een, op socio-economische leerlingenkenmerken gebaseerd, geïntegreerd omkaderingssysteem' (kort SES-decreet) goedgekeurd. Dit nieuwe decreet bestaat eigenlijk uit twee doelstellingen: enerzijds een doelstelling waarbij kleuter- en basisonderwijs gelijk worden gefinancierd – iets waar geen mens kan tegen zijn – en anderzijds een tweede doelstelling waarbij het fameuze GOK-decreet (Gelijke Onderwijskansendecreet) in een nieuw kleedje wordt gestoken, en de nieuwe naam 'SES' (Sociaal-Economische Status) meekrijgt. Hierdoor wordt de GOK-financiering (die vroeger een bijkomende financieringsregel was) voortaan een deel van de reguliere financiering voor kleuter- en lager onderwijs. Belangrijk om weten is dat 'SES' uren worden toegekend voor kinderen wiens ouders niet-Nederlandstalig zijn, voor kinderen wiens ouders een studietoelage ontvangen en voor kinderen wiens moeder laaggeschoold is. 

Perceptie regeert in de Vlaamse Regering 

Minister Smet heeft het vermengen van verschillende doelstellingen in 1 decreet niet toevallig gedaan. Door de invoering van de SES-financiering te koppelen aan de gelijkwaardige omkadering van kleuter- en basisonderwijs zou geen mens toch tegen het decreet in zijn geheel kunnen stemmen? De perceptie zal dus onmiddellijk gemaakt worden dat wie tegen het decreet stemt tegen gelijke financiering voor kleuterklassen is. Zowel politiek als maatschappelijk moeten beide doelstellingen wel los van elkaar worden gezien. Met gelijkwaardige omkadering voor het kleuteronderwijs heeft het Vlaams Belang geen enkel probleem en het wordt ook door het onderwijsveld gedragen. Tegen SES-financiering daarentegen hebben wij wel bezwaren en we worden hierin ook gesteund door een groot deel binnen het onderwijs. 

Vlaamse regering houdt haar belofte niet 

De Vlaamse regering had beloofd 50 miljoen euro uit te trekken voor het kleuteronderwijs om tot kleinere kleuterklassen te komen. Diezelfde 50 miljoen moet nu wel dienen om de verschillende doelstellingen van het decreet te vervullen, dus niet alleen voor de kleuterklassen maar ook voor de SES-lestijden. Die stijgen met bijna 20.000 lesuren, wat een kostprijs betekent van 33 miljoen euro. Hierdoor blijft er nog amper 17 miljoen euro over voor kleinere kleuterklassen, wat veel te weinig is. Landelijke scholen zullen veel minder gebruik kunnen maken van SES-lestijden waardoor zij minder geld zullen krijgen. Hierdoor dreigen kleuterklassen van plattelandsschooltjes groter te worden in plaats van kleiner. Dit is onaanvaardbaar. 

Financiering is gebaseerd op niet-objectieve criteria 

In een verslag van 2008 over de financiering van het basis- en secundair onderwijs van 2008 stelde het Rekenhof o.a. dat de criteria van het GOK-decreet niet kunnen gebruikt worden voor de reguliere financiering als deze criteria niet gebaseerd zijn op objectieve maatstaven. Ook zei het Rekenhof dat eerst de effectiviteit van het GOK-decreet moest nagegaan worden door de leerwinst van leerlingen met GOK-kenmerken te meten. Op vraag van het Vlaams Belang werd begin dit jaar een opvolgingsaudit van het Rekenhof gevraagd. Opnieuw stelde het Rekenhof dat beide voorwaarden niet vervuld waren. Zo wordt voor het criterium van thuistaal bijvoorbeeld gebruik gemaakt van 'verklaringen op eer'. Voor diploma’s van de moeder zal gebruik gemaakt worden van databanken tenzij het diploma verkregen is in het buitenland, dan wordt opnieuw teruggevallen op de verklaring van eer. Het Rekenhof vond dit geen objectief middel. 

GOK-beleid nog nooit geëvalueerd omdat het faalt 

Ondanks het feit dat het decretaal vastgesteld is, werd het GOK-decreet nooit geëvalueerd. Ook het Rekenhof stelt dat de effectiviteit van het GOK-beleid moet nagegaan worden alvorens dit uit te breiden tot de reguliere financiering. Tot op heden gebeurde deze evaluatie niet. In concreto vraagt het Rekenhof dat de 'leerwinst' bij GOK-leerlingen zou gemeten worden om na te gaan of al het geld dat voor GOK-uren werd toegekend ook effectief voor GOK-doeleinden werden ingezet en een positief effect hebben gehad op leerlingen met GOK-kenmerken. Deze meting werd tot op heden steevast geweigerd door de onderwijskoepels, wat er wellicht op wijst dat er gewoon geen leerwinst zal geweest zijn. Dit blijkt trouwens ook uit de resultaten van het meest recente PISA-onderzoek dat aantoont dat de kloof tussen autochtone en allochtone leerlingen groter is dan ooit. Het GOK-beleid is tot op vandaag een bodemloos vat geweest. 

Gelijke onderwijskansen voor iedereen: natuurlijk! Maar dat is het niet. 

Tijdens de bespreking in de commissie stelde het Vlaams Belang duidelijk dat gelijke kansen in het onderwijs voor ieder kind, van welke afkomst ook, de evidentie zelf is. De SES-financiering heeft deze doelstelling echter niet. De naam zegt het zelf: er wordt alleen bijkomende financiering gegeven voor kinderen die voldoen aan de SES-kenmerken. Kinderen met zorg (bvb een hoog IQ) die toevallig uit een bemiddeld gezin komen zullen geen bijkomende financiering krijgen. Op de vraag van het Vlaams Belang of de garantie bestaat dat het geld dat scholen krijgen ook effectief ten goede zouden komen aan die kinderen met SES-kenmerken antwoordde de minister ontkennend. Scholen met veel SES-leerlingen krijgen dus meer geld dan scholen met weinig SES-leerlingen maar zij moeten hier geen verantwoording voor afleggen. Ze moeten het enkel in hun schoolplan inschrijven en dat zal enkel door de schoolinspectie kunnen nagekeken worden. Als men weet dat een school pas om de acht jaar wordt doorgelicht, dan hebben zij dus van minister Smet “carte blanche” gekregen inzake de besteding van de extra middelen. 

Stedelijke scholen worden op verschillende manieren positief gediscrimineerd 

Doordat meer middelen naar GOK (nu SES) gaan, gaan meer middelen naar scholen in stedelijke gebieden waar veel allochtonen wonen. Het zijn immers vooral de allochtonen die voldoen aan de criteria voor bijkomende financiering. Bovenop deze ‘gewone’ financiering, heeft Smet ook 1 miljoen euro uitgetrokken voor projecten in concentratiescholen in grootsteden en in de mijnstreek van Limburg. Doordat plattelandsscholen leerlingen hebben met relatief weinig SES-kenmerken, zullen zij minder financiering krijgen. Nochtans kost de basisfinanciering van ieder kind evenveel. 

Gok-beleid zal blijven falen als niet eerst wordt ingezet op kennis van het Nederlands 

Bij het wegwerken van ongelijke kansen bij kinderen van allochtone afkomst gaat de Vlaamse regering wel voorbij aan een heel belangrijk element, namelijk talenkennis. Als er niet wordt ingezet op talen, dan verdwijnen alle inspanningen voor gelijke kansen in het niets. In dit kader is het trouwens jammer dat de meerderheidspartijen in de Vlaamse regering –CD&V, N-VA en sp.a- het voorstel van resolutie van het Vlaams Belang betreffende de invoering van taalbadklassen niet wilden goedkeuren. 

Uit verschillende onderzoeken is immers aangetoond dat onderwijsachterstand niet enkel toe te schrijven is aan SES-kenmerken; maar dat ook culturele kenmerken een rol spelen .  

Een dubbele gemiste kans 

De meerderheidspartijen in de Vlaamse regering – CD&V-N-VA en sp.a hebben absoluut geen rekening hebben gehouden met de opmerkingen van het katholieke middenveld tijdens de hoorzittingen. Vooral de katholieke koepel van het basisonderwijs, de directeurs, de werkgroep kleuterscholen,… hebben nochtans terechte bedenkingen geuit. De kans op echte gelijke kansen voor ieder kind met zorg werd niet gegrepen, evenmin als het garanderen van een klein klasje voor iedere kleuter. Jammer!

Misschien bent u ook geïnteresseerd in ...